Những người Việt “vô tổ quốc”?

Stateless Vietnamese in Cambodia. Photo: http://unhcr.org/

Trong ba nước lân bang Việt Nam, Cambodia (Kampuchea) là nước được nhiều người Việt biết đến nhất. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, rất ít người biết rằng ở nơi đó có ít nhất vài trăm ngàn người gốc Việt đang sống trong tình trạng “stateless”. Các tổ chức NGOs quốc tế gọi số người này là vậy, vì họ không có quốc tịch hay căn cước gì để minh chứng họ là công dân của một quốc gia nào. Cũng từ ngữ “stateless” này, không ít người Việt nhìn thấy nó đồng nghĩa với chữ “vô tổ quốc”. Sự thật nằm ở đâu? Hiện cảnh họ như thế nào?

Theo nghiên cứu công bố trên mạng CIA World Factbook, có khoảng 5% dân số Cambodia là người gốc Việt Nam. Trong sĩ số gần 800 ngàn người này, ngoại trừ một số nhỏ qua đây từ nhiều thập niên trước, hoặc qua sau năm 1975 song có điều kiện tài chánh để hợp thức hoá tình trạng quốc tịch, đại đa số sống trong tình trạng bất hợp pháp, kể cả những người sinh ra ở xứ này ở thế hệ thứ hai, ba và bốn.

Vì không phải là công dân Cambodia, dù là công dân hạng hai, và cũng không được xem là di dân hợp pháp, họ hoàn toàn sống bên lề xã hội một cách bất hợp pháp. Họ không được quyền hưởng các quy chế công dân hay phúc lợi xã hội dành cho người bản xứ. Tội nghiệp nhất là những thế hệ trẻ sinh ra ở xứ này: Chúng không có giấy khai sinh để được đi học ở các trường công lập. Nơi cha mẹ chúng tạm cư cũng không có bao nhiêu trường tư để vào học. Chưa kể là dù may mắn có trường tư, gia đình chúng cũng chưa chắc đã có tiền để con đi học, dù học phí mỗi ngày chỉ vào khoảng 5-10 xu. Và do đó, phần lớn trẻ lớn lên ở Cambodia đều thất học. Khi lớn lên phải làm những nghề thấp kém, nặng nhọc. Trong đó có hai “nghề” mà người Miên không chuộng là “làm điếm” “lượm lon nhôm, chai nhựa”. Một số cơ quan truyền thông quốc tế như ABC, CNN đã từng đưa lên tình trạng đau lòng này, điển hình là hai bài “Children for sale” và “The women who sold their daughters into sex slavery” (*)

Đây là cộng đồng người Việt bất hạnh nhất ở hải ngoại, dù là họ đang ở sát bên đất tổ. Tình trạng và hoàn cảnh của tập thể “Việt kiều” đáng thương này có thể tìm thấy dễ dàng qua Google Search, đơn giản với chữ “stateless Vietnamese”.

Statelessness in Cambodia” đang là một vấn đề quan tâm lớn của một số nước Tây phương và khá nhiều tổ chức NGOs quốc tế. Nhưng đối với người Việt, đây vẫn còn là một “đề tài” khá mới lạ. Tại sao?

Có thể vì đất nước Việt Nam đang có qua nhiều vấn đề thời sự luôn dồn dập và nóng nỏng!?? Có thể vì thông tin về tình trạng “người Việt vô tổ quốc” chưa được phổ biến nhiều!??

Nhưng… tại sao khổ vậy mà những người này không hồi hương?

Hiện trạng gần một triệu người bỏ nước sang sống vất vưỡng, khốn khổ ở một xứ sở còn lạc hậu, nghèo kém hơn đất nước mình là một vấn đề có nhiều ẩn số tế nhị.

Dù gì đi nữa, hiểu được hoàn cảnh của những đồng bào đang sống lưu lạc, khốn khổ ở Xứ Chùa Tháp cũng là một điều cần thiết. Để từ đó, hy vọng là từ những thôi thúc của tình nhân ái, nghĩa đồng bào, mỗi người sẽ tìm được một cách chia sẻ thích hợp nhất cho mình, và cho những người cùng nguồn gốc đang không có được cái hạnh phúc như mình.

Chia sẻ đầu tiên cho buổi nói chuyện sẽ tổ chức ngày 18/07/2015 tại Hội trường Hội Người Việt Toronto (VAT).

Nguyễn Công Bằng

Đại diện ViDan Foundation (USA)

 

(*) URLs:

1.     http://www.nbcnews.com/id/4038249/ns/dateline_nbc/t/children-sale/#.VY66jPlViko

2.     http://www.cnn.com/interactive/2013/12/world/cambodia-child-sex-trade/

VDF' Activity Slideshow

Các Chị trong BTC Buổi Gây Quỹ "Cho Tuổi Thơ Niềm Hy Vọng" tổ chức ngày 11/01/2015 tại hội trường Đài VAN-TV 55.2 ở Houston (Texas)nhằm tạo ngân quỹ bảo trợ các chương trình dạy chữ cho hơn 500 trẻ em gia đình VN nghèo ở Cambodia.

The Interfaith Religious Leaders appease and ditribute gifts to Child Cancer Patients in Saigon. VDF was one of major contributors. Các chức sắc Tôn giáo phát quà cho các bệnh nhi ung bướu ở Chùa Liên Trì - Hình 1 Kể từ năm 2015, Câu lạc bộ Hoa-Mai (tiền thân của ViDan Foundation) đã phối hợp với HT Thích Không Tánh và hội Vietnam Compassion (ở Pháp) để phát quà (mỗi năm 2-3 lần) cho các trẻ em bị bệnh ung bướu, và TPB-VNCH.

The Interfaith Religious Leaders appease and ditribute gifts to Child Cancer Patients in Saigon. VDF was one of the major contributors. Các chức sắc Tôn giáo phát quà cho các bệnh nhi ung bướu ở Chùa Liên Trì - Hình 2 Kể từ năm 2015, Câu lạc bộ Hoa-Mai (tiền thân của ViDan Foundation) đã phối hợp với HT Thích Không Tánh và hội Vietnam Compassion (ở Pháp) để phát quà (mỗi năm 2-3 lần) cho các trẻ em bị bệnh ung bướu, và TPB-VNCH.

Some members of the Fundraising Team at VAN-TV in Houston (Texas) on January 11, 2015 to support educational projects for needy children in Cambodia. Các chị trong Ban Tổ Chức trình diện cử tọa tham dự buổi gây quỹ "Cho Tuổi Thơ Niềm Hy Vọng" Kỳ 2.

Crossing Tonle Sap to visit Vietnamese floating villages in Pursat province (Cambodia) Cảnh đoàn MIRO và ông Nguyễn Công Bằng đi ghe máy vượt Biển Hồ thăm các làng nổi ở tỉnh Pursat

Cảnh học trò trường Samaki tan học về nhà bè

Christine Quỳnh và bà Bích Ngọc góp lời chia sẻ

Christine Quỳnh và Ô.B. Vũ Ban & Bích Ngọc VAN-TV

Cư sĩ Trần Hiến, Christine Quỳnh và Ô.B. Vũ Ban, Bích Ngọc yểm trợ quỹ bảo trợ giáo dục cho trẻ Việt ở Cambodia

Dù đang mang bệnh hiểm nghèo song các em cũng vui khi có quà

Trẻ đùa giởn trên cồn cát và dòng nước ô nhiễm, dơ bẩn khi không còn không gian nào khác hơn.

HT Thích Huyền Việt - người bảo trợ tinh thần cho ViDan Foundation trong nhiều năm qua.

HT Thích Huyền Việt góp lời kêu gọi đồng hương yểm trợ

Lớp Việt Ngữ ở xóm Bãi Cát Neak Loeung

Lớp Việt Ngữ ở xóm Cầu Đá

Một bé gái chơi đùa và cuối xuống uống nước dơ bẩn ở bờ Biển Hồ - một cảnh trạng bình thường ở đây khi hoàn toàn không có một nguồn nước sạch nào khác.

Category: Bài vở

Hôm nay bước vào lớp học, thấy lớp có vẻ vắng học sinh, tôi đếm qua thì thấy có khá nhiều em không có mặt. Thấy tôi không được vui, cô giáo đưa cho tôi cuốn sổ ghi theo dõi học sinh và báo cho tôi biết đã có thêm 3 em mới xin vào học, song lại có quá nhiều em vắng mặt.

Muốn cho các em đến học đều đặn, không vắng mặt, thì điều quan trọng hơn hết là phụ huynh học sinh phải nhận thức cho được tầm quan trọng của con chữ -- là cái vốn cơ bản để các em thay đổi tương lai, để cuộc đời các em sẽ đỡ vất vả hơn ông bà, cha mẹ nó bây giờ.

Theo danh sách cô giáo ghi theo dõi thì số học sinh vắng khá nhiều. Tìm hiểu sâu mới biết các nguyên do nghỉ học của số học sinh này vô cùng chính đáng, song cũng lắm xót xa.

"Xóm ép chai" của người Việt vô gia cư ở Campuchia 10

Ảnh: Đỗ Mạnh Cường

Cúc nghỉ học vì phải ở nhà giữ 5 đứa em để cha mẹ đi kiếm tiền mua gạo. Thu nghỉ học vì người chị đi làm ban đêm nên đến sáng không đủ sức ngồi dậy, còn anh rể thì bận đi làm nên Thu cũng phải nghỉ học ở nhà giữ cháu thay chị không được đến lớp. Kiều nghỉ học thì do chị vừa sanh cháu ở nhà tiếp chị giặt đồ nấu cơm. Thảo, Nhung bỏ lớp học để sang học ở trường Công giáo mới mở, để mỗi tháng các em cũng được lãnh 15kg gạo tiếp giúp cha mẹ trong cảnh thất nghiệp đói nghèo. Tha, Hường... nghỉ học vì cha mẹ kiếm được việc làm nơi khác nên cũng đành phải bỏ lớp học mà đi theo.

Đau lòng hơn hết là Triều, cha bỏ mẹ em từ khi em còn trong bụng mẹ. Nay mẹ đau nằm liệt giường, ngày mai không còn nắm gạo cho vào nồi nấu cháo mẹ ăn, nên em đã dại dột đi cùng bạn bè năm ba đứa ăn cắp mô-tơ bơm nước của nhà khác trong làng, bị công an bắt.

Thật ngây thơ cho một vài học sinh của tôi nói lên sự thật rằng: "Nhà nó nghèo nó không đi ăn cắp lấy tiền đâu nấu cháo cho mẹ nó, mua thuốc cho mẹ nó trị bịnh đây!" Biết rằng em đó nói thật nhưng hành động đó là sai, tôi nhẹ ngàng nói với em không phải vì nghèo mà ta đi ăn cắp. Nói được câu đó ra nhưng lòng tôi thắt lại cùng mấy câu thơ:

             Hôm qua mấy nhà hàng
             Mâm cỗ sang vô kể
             Vây cá hầm gân hưu
             Lợn, dê... mâm đầy ngút
             Quan lớn không gắp qua
             Các thầy chỉ nếm chút
             Thức ăn thừa đổ đi
             Quanh xóm no đàn chó
             Biết đâu bên hàng xóm
             Có mẹ con đói khổ
             Ai vẽ bức tranh này
             Dâng lên nhà Vua rõ...

Thực sự trong danh sách lớp học có tới 53 em, nhưng không ít đều gặp những hoàn cảnh khó khăn khác nhau, nên gần như ngày nào cũng có tình trạng lớp học không được đầy đủ học sinh, này vắng đứa này, mai vắng đứa kia. Biết không thể giải quyết được hết khó khăn của các em có hoàn cảnh ngặt nghèo, chúng tôi đành tập trung vào những em nào còn có thể đến lớp thường xuyên, và mong sao sẽ sớm có điều kiện trợ giúp cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn nhất để những đứa trẻ vô tội trong đó được đến trường đều đặn.

Khó khăn của gia đình các em cũng như của mấy trăm ngàn đồng bào đang lưu lạc ở xứ Chùa Tháp rất khó để nói lên trọn vẹn, và ngay cả có ai văn hay chữ giỏi nói lên được điều đó, chắc có lẽ cũng là điều mà không ít người thật sự tin được. Nhưng đó là sự thật. Ở Cambodia này đang có vô số con người khốn khổ hơn tất cả nơi khác, kể cả ở quê nhà. Trong số đó, có hàng trăm ngàn trẻ thơ vô tội đang thất học và không có điều gì để có thể hy vọng ở tương lai.
Một lần nữa thay mặt trường Tín Nhân tỉnh Xiêm Riệp, chúng tôi xin chân thành cảm ơn các mạnh thường quân đã đồng hành cùng các em học sinh đáng tội nghiệp này. Chúng tôi thiết tha mong sao các em sẽ được những người hảo tâm bảo trợ cho lớp học, và nếu có thể là một chút ít gạo cho gia đình, để các em có thể đến trường học tập thường xuyên, đầy đủ hơn.

Kính tường và kính mong.

Xiêm Riệp ngày 22/12/2013
Nguyễn Duy Đường
Giám đốc trường Tín Nhân

Copyright (c) The ViDan Foundation, Inc 2014. All rights reserved.
Designed by olwebdesign.com